Is zwart, het nieuwe wit in jouw team?

Nooit gedacht dat ik de volgende zin zou opschrijven, maar: ik vind Utopia 2 leuk om naar te kijken. Waar ik de afgelopen jaren nooit een seconde gegrepen ben door al die aandachtszoekers en schreeuwers in Utopia 1, betrap ik mezelf er op, dat ik gefascineerd de groepsprocessen aan het volgen ben. Processen die rationeel niet altijd te begrijpen zijn omdat ze te maken hebben met oeroude instincten, angsten en het zoeken naar veiligheid. Je kunt een groep niet bij elkaar zetten en ervan uitgaan dat het goed gaat. Dat is van alle tijden. We willen allemaal bij een groep horen. Je kunt niet voorspellen hoe een groep daarmee omgaat. In zo’n groep bevindt zich altijd wel een zwart schaap.

Geworstel

Zwarte schapen worstelen vaak met zichzelf. Ongewild komen ze telkens hun anders-zijn tegen zowel in hun privéleven als op het werk. Ze kunnen moeilijkheden ondervinden doordat ze het hart op de tong hebben of zich terugtrekken achter een psychologische muur. Regelmatig komen ze in de penarie doordat ze niet goed kunnen omgaan met autoriteit. Ze ervaren moeilijkheden op de werkvloer, onenigheid met collega’s en botsingen met hun leidinggevende. Sommigen hebben op hun manier pogingen gedaan om ‘normaal’ te zijn, zodat ze het makkelijker krijgen. Die pogingen eindigden vaak in frustratie. Een patroon.

Het zwarte schaap als bliksemafleider

Als teamcoach neem ik het zwarte schaap in een groep altijd serieus. Onlangs begeleidde ik een team. Iedereen was het eens over bepaalde onderwerpen maar doorlopend was er één persoon het continue oneens met de rest. Dit zegt meer over de groep gek genoeg dan over die persoon. Hij representeerde feitelijk iets, dat het team nog moet leren. Zolang het team zich op die ene persoon blijft projecteren, hoeven anderen er niet mee aan de slag. Het is mijn taak: om te herkennen welk thema een zwart schaap representeert. Zijn gedrag had een nuttig effect: deze persoon fungeerde namelijk onbewust als bliksemafleider. Hij leidde de aandacht af van het werkelijke probleem. Ik heb het onderwerp losgekoppeld van die persoon, daardoor kon ik verder met het onderliggende thema dat daadwerkelijke in deze groep speelde.

Teams hebben de neiging om zwarte schapen buiten te sluiten. Ook voor leidinggevenden lijkt het aantrekkelijk om de betreffende medewerker een andere functie aan te bieden, elders in de organisatie of daarbuiten. De gedachte daarachter is duidelijk; ’wanneer de bron van alle onrust uit het team wordt gehaald en hem/haar elders een functie wordt aangeboden, kan de rust in het team weer keren´.

In de praktijk zal snel blijken, dat het probleem hiermee niet wordt opgelost. De sfeer in het team herstelt zich slechts tijdelijk. Gesprekken met de betreffende persoon en andere teamleden lijken hooguit tijdelijk te helpen merk ik. De medewerkers beloven beterschap, spreken af beter naar elkaar te luisteren en gaan over in de waan van de dag. Na een korte tijd begint het hele proces weer opnieuw. Het zwarte schaap is namelijk niet de oorzaak van het probleem, alleen het symptoom. De werkelijke oorzaak ligt vaak op een ander vlak.

Neem het zwarte schaap serieus

Uiteraard is het belangrijk om naast de functie, ook het gedrag dat het zwarte schaap toont beter te leren begrijpen. De meeste zwarte schapen waren in hun eigen gezin van herkomst al apart, anders dan ‘de anderen’. Slimmer, gevoeliger, zorgzamer of bedachtzamer. Of ze hadden een andere eigenschap waardoor ze opvielen. Het is niet van de ene op de andere dag gekomen. Er zit vaak een geschiedenis achter. Heb daar oog en oor voor als manager. Denk niet zwart, denk niet wit, denk niet zwart/wit maar in de kleur van je hart!

Kun je als teamleider wel wat hulp gebruiken om het zwarte schaap terug te leiden naar jouw team als geheel? Neem dan contact met me op.

Bron afbeelding: PixelAnarchy / Pixabay.com

Add A Comment